جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
564
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
توأم با سختگيرى و حرص و آز ، اما اقتدارآميز بود . وى افكارى روشن دارد و هوشمند است و با وجود سن زياد شغل صدارت را كه حالا در چنگ رقيب با حسرت مىنگرد نيك از عهده برآمده بوده است . در بهار سال جارى او به سمت والىگرى خراسان منصوب گرديد كه اميد است از سلف خود نرمتر بوده باشد . شوراى پنج نفرى - علاوهبر شوراى دولتى شوراى خاص پنج نفرى به صورت شورا در شورا هست كه در سال 1888 شاه بخصوص اساس نهاد تا در مهمات امور سياسى مشاور او باشد . اين جرگهء داخلى درحالحاضر شامل امين السلطان و نايب - السلطنه ، امين الدوله ، قوام الدوله و مخبر الدوله است . اين عده حضراتىاند كه درحالحاضر زمام كارها را در ايران بدست دارند . از شرحى كه دربارهء ايشان آوردهام ملاحظه مىشود كه از لحاظ صلاحيت و استعداد يا ( اگر بتوان اطمينانهائى را كه مىدهند باور داشت ) ارادهء در راه اقدامات اصلاحى نقصى در كار نيست ، اما تحريكات سخت رايج است و اغراض نافذ و تعصب هم هنوز قوى است . شاه و وزيرانش در پيچوتاب وضع و ترتيبى گير كردهاند كه عيوب باطنى بسيار دارد و من سعى خواهم كرد كه در فصل آينده موضوع را آشكار سازم .